Author: Jorge Maldonado Ventura
Category: Opinio
Date: 2021-11-11
Lang: eo
Save_as: la-libereco-de-programaro-ne-temas-pri-licencoj-temas-pri-povo/index.html
URL: la-libero-de-programaro-ne-temas-pri-licencoj-temas-pri-povo/
Slug: la-libertad-de-software
Tags: licencoj, libera programaro
Title: La libero de programaro ne temas pri licencoj &mdash; temas pri povo

*Ĉi tiu artikolo estas traduko de la angla artikolo «[Software
freedom isn’t about licenses – it’s about
power.](https://rosenzweig.io/blog/software-freedom-isnt-about-licenses-its-about-power.html)»
publikigita de Alyssa Rosenzweig sub la <a
href="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.eo"><abbr
title="Creative Commons Atribuite-Samkondiĉe 4.0 International">CC
BY-SA 4.0</abbr></a>-licenco*.

Limiga licenca uzanta interkonsento estas maniero, per kiu kompanio
povas uzi ĝian povon super la uzanto. Kiam la movado de la libera
programaro estis fondita antaŭ 30 jaroj, ĉi tiuj limigaj licencoj estis
la ĉefaj povrilatoj kontraŭa al la uzanto, do la permesaj kaj rajtocedaj
licencoj naskiĝis kiel sinonimoj de libereco de programaro. La licencado
gravas; oni perdas la uzantan aŭtonomecon per abonmodeloj, revokeblaj
licencoj, programaro nur duuma kaj pezaj leĝaj klaŭzoj. Tamen ĉi tiuj
problemoj, kiuj trafas la labortablaj programoj estas nur eta parto de
la hodiaŭaj ciferecaj povrilatoj.

Nuntempe firmaoj uzas povon super siaj uzantoj per spurado, vendante
datumojn, psikologia manipulado, ĝenaj anoncoj, planita rompiĝo kaj
malamikaj programoj de cifereca administrado de «rajtoj» ([angle] DRM).
Ĉi tiuj problemoj trafas ĉiun ciferecan uzanton, teknike aŭ ne teknike kapablaj, kaj en la labortabloj kaj en aptelefonoj.

La movado de la libera programaro promesis korekti ĉi tiujn problemojn
per liberaj licencoj en la fontkodo, argumentante adeptoj, ke la
licencoj donas imunecon kontraŭ tiaj malicaj programoj, ĉar uzantoj
povis modifi la kodon. Bedaŭrinde la plejparto de la uzantoj malhavas la
rimedojn por fari tion. Dum la plej aĉaj malobservoj de la uzanta
libereco venas el firmaoj, kiuj eldonas proprietan programaron, ĉi tiuj
malbonoj restas nekorektitaj eĉ en malfermitkodaj programoj, kaj ne ĉiu
proprieta programaro montras ĉi tiujn problemojn. La moderna retumilo
estas nome libera programo, kiuj havas la triopon de telemetrio,
reklamoj kaj DRM; malnova videludo estas proprieta programo, sed
relative sendanĝera.

Pro tio ne sufiĉas rigardi la licencon. Eĉ ne sufiĉas konsideri la
licencon kaj fiksan aron de problemoj propraj de proprietaj programoj;
la kunteksto gravas. La programoj ne estas izola. Same kiel proprietaj
programoj kutimas integri aliajn proprietajn programojn, liberaj programoj
kutimas integri aliajn liberajn programojn. Programa libereco
*kuntekste* bezonas puŝeton al programoj direkte al la intereso de la
uzantoj, anstataŭ al firmaaj interesoj.

Tiam kiel ni devus koncepti la programan liberecon?

Konsideru la tri adeptojn al libera programaro kaj malfermitkoda
programaro: hobiuloj, firmaoj kaj aktivuloj. Individuaj aktivuloj zorgas
pri alĝustigi iliajn preferatajn programojn, substrekante libere
licencitan fontkodon. Tiuj aferoj ne trafas al kiu ne iĝas modifi
fontkodon en ria ŝatokupo. Ne estas *io malbona* en tio, sed ĝi neniam
estos hejma problemo.

Siaflanke grandaj firmaoj diras ami «malfermitkodan programaron». Ne,
ili ne zorgas pri la socia movado, nur pri la kosta malpliigo atingita
utiligante permese licencitaj programoj. Tiu firmaa emfazo en licencado
estas kutime kontraŭ la programa libereco en la pli granda kunteksto.
Fakte estas ĉi tiu ironio, kiu motivas la programan liberecon preter la
licencoj.

Estas la aktivula kies spirito devas apliki al ĉiu senrigarde al la
teknika kapablo aŭ financa stato. Ne estas manko de malfermitkodaj
programoj, kutime de firmaa deveno, sed ĉi tio ne sufiĉas &mdash; estas
la povrilato kontraŭ kiu ni devas batali.

Ni ne estas solaj. La programa libereco estas ligita al nuntempaj sociaj
problemoj, inkluzive de aŭtorrajto reformo, privateco, daŭripovo kaj
Interreta dependeco. Ĉiu problemo estiĝas kiel malbona povrilato inter
firmaa programa autoro kaj la uzanto, kun komplika interagoj kun
programa licencado. Sennodigi ĉiujn problemojn el licencoj donas kadron
por trakti nuancitajn temojn de politika reformo en la cifereca epoko.

Aŭtorrajta reformo ĝeneraligas la manierojn de la movadoj de libera
programaro kaj de libera kulturo. Fakte la liberaj licencoj povigas nin
libere uzi, adapti, remiksi kaj kunhavigi kaj verkojn kaj programojn.
Tamen proprietaj licencoj troe administrante la kernon de homa komunumo
kaj kreemeco estas destinitaj al malsukceso. Proprietary licencoj havis
malgrandan sukceson eviti la dismultiĝon de la kreaj verkoj, kiujn ili
strebis «protekti», kaj la rajtoj adapti, remiksi verkojn estis longe
uzitaj de dediĉitaj fanoj de proprietaj verkoj, kreante multon de
fanfikcio kaj fanarto. La sama rimarko koncernas al programoj:
proprietaj licencaj akordoj por finaj uzantoj haltis nek
dosierinterŝanĝon nek retroprojektadon. Fakte unika kreema fanmondo
ĉirkaŭ proprieta programaro aperis en komunumoj de videluda modifado.
Senrigarde de la leĝaj problemoj, la homa imago kaj spirito de kunhavigi
restas. Pro tio ni ne devas taksi neniun laŭ proprietaj programoj kaj
verkoj en ria vivo; anstataŭe ni devas labori por aŭtorrajta reformo kaj
libera licencado por protekti ilin kontraŭ aŭtorrajtaj troatingoj.

Privatecaj zorgoj estas ankaŭ tradiciaj en la diskurso de libera
programaro. Veraj, sekuraj komunikadaj programoj neniam povas esti
proprietaj, pro la eblo de kaŝenirejoj kaj la neeblo de travideblaj
ekzamenoj. Bedaŭrinde la kontraŭa fiaskas: estas libere licencitaj
programoj, kiu esence kompromitas uzantan privatecon. Konsideru
klientojn de ekstera liveranto por centra neĉifrita retbabila sistemo.
Kvankam du uzantoj de tia kliento private mesaĝante unu la alian uzas
nur libera programaro, se iliaj mesaĝoj estas datumanalizitaj, estas
ankoraŭ damaĝo. La bezono de kunteksto estas ree substrekita.

Daŭripovo estas aperanta problemo, kiu rilatas al la programa libereco
per la krizo de elektronika rubo. En la poŝtelefona mondo, kie
